Czy Stany Zjednoczone chcą odzyskać Kanał Panamski?

Dodano: 05 sty 2025, 11:03

Amerykański prezydent elekt Donald Trump zdecydowanie potępił zwiększone opłaty nałożone przez Panamę za korzystanie z Kanału Panamskiego. Trump przypomniał, że to Stany Zjednoczone pokryły koszty budowy kanału, który następnie został przekazany Panamie.
– Jeśli sytuacja się nie zmieni będziemy żądać, aby Kanał Panamski został zwrócony Stanom Zjednoczonym – stwierdził Trump.
Żądania prezydenta elekta nie są bezpodstawne ponieważ wciąż obowiązuje traktat, w którym napisano, że USA mają prawo do podejmowania działań, których celem jest, aby kanał pozostał otwarty i bezpieczny. Stany Zjednoczone mają także prawo do interwencji w przypadku konfliktu zbrojnego zagrażającego bezpieczeństwu Kanału Panamskiego.
Prezydent Panamy Jose Raul Mulino nie odniósł się bezpośrednio do wypowiedzi Donalda Trumpa stwierdził jednak, że kanał pozostanie w rekach Panamczyków na zawsze.
Czy po zaprzysiężeniu na 47. prezydenta Stanów Zjednoczonych Donald Trump podejmie wysiłki, których celem będzie odzyskanie Kanału Panamskiego przez USA?
Na to pytanie trudno dziś jednoznacznie odpowiedzieć, ale wydaje się pewnym, że szczególnie w sytuacji rosnących niepokojów na świecie, Stany Zjednoczone będą chciały mieć większy wpływ na to, co dzieje się w pobliżu jednego z najważniejszych i najbardziej newralgicznych szlaków żeglugowych na świecie.

Historia Kanału Panamskiego

Kanał Panamski łączy Ocean Atlantycki z Oceanem Spokojnym. Jego długość wynosi 81,6 km, budowa tej niezwykle ważnej dla światowej żeglugi konstrukcji trwała 32 lata.
Na budowie Kanału Panamskiego najbardziej skorzystały Stany Zjednoczone. Po wybudowaniu kanału, podróżując ze Wschodniego na Zachodnie Wybrzeże USA nie trzeba było już opływać cieszącego się złą sławą Przylądka Horn. Kanał Panamski skrócił dystans między głównymi portami, położonymi po obu stronach Ameryki o ponad 10 tys. km.
Po otwarciu kanału statki płynące ze Wschodniego Wybrzeża USA do Azji pokonywały trasę o połowę krótszą niż kiedyś, co pozwalało zaoszczędzić czas i pieniądze. Budowa Kanału Panamskiego określana była jako największy projekt budowlany USA. Spośród 75 tys. pracowników zatrudnionych przy budowie, wskutek bardzo trudnych warunków pracy, chorób, niedożywienia i częstych wypadków, ponad 30 tys. robotników zmarło. Kanał otwarto w 1914 roku, nazywając nowy szlak cudem inżynierii. Ze względu na finansowe i techniczne zaangażowanie USA (koszt budowy oszacowano na ok. 350 mln USD) przez ponad 70 lat Strefa Kanału Panamskiego znajdowała się pod jurysdykcją Stanów Zjednoczonych.

Dopiero podpisany w roku 1977 specjalny traktat zapewnił Panamie prawa do terenu, przez który przebiega kanał. W roku 2006 rząd Panamy podjął decyzję o poszerzeniu kanału. Wynikało to z potrzeby dostosowania tego bardzo ważnego dla gospodarki światowej, ale także dla budżetu Panamy, szlaku żeglugowego do zwiększających się parametrów statków. Coraz częściej dochodziło do sytuacji, kiedy armatorzy dużych kontenerowców, które nie mieściły się w Kanale Panamskim, wysyłali swoje statki przez Kanał Sueski. W konsekwencji statki z Hongkongu płynęły przez Suez, a nie przez Panamę. To oczywiście dłuższa trasa, ale pozwalająca jednorazowo przetransportować na dużym statku większą ilość ładunku. W tej sytuacji rząd Panamy nie miał wyboru i musiał podjąć zdecydowane działania, aby przystosować kanał do żeglugi dla większych jednostek.
W latach 2014–2015 kanał otrzymał dodatkowy komplet śluz, na znacznym odcinku został także poszerzony i pogłębiony. 26 czerwca 2016 r., po dziewięciu latach rozbudowy, chiński kontenerowiec „Cosco Shipping Panama” (dł. 300 m, szer. 48 m) wpłynął jako pierwszy do poszerzonego Kanału Panamskiego. Niezwykłym wyzwaniem dla inżynierów projektujących modernizację kanału było ograniczenie wymiany wody w śluzach. Specjalny system pomp umożliwia recyrkulację wody, której nie trzeba już wypuszczać do oceanu.
Kanały Sueski i Panamski z pewnością ukształtowały współczesne oblicze transportu morskiego, ale projektanci i budowniczowie z pewnością nie powiedzieli jeszcze ostatniego słowa. Obecnie Chińczycy próbują przekonać władze Tajlandii do budowy kanału przecinającego Półwysep Malajski. Coraz większym zainteresowaniem cieszy się także możliwość masowego transportu towarów trasą przez Arktykę. Prezydenci Rosji i Chin są zgodni, że dla światowego transportu jest to trasa przyszłości. Nie jest wykluczone, że w najbliższych latach na szlakach żeglugowych pojawią się nowe kanały dużo większe od tych, które znamy obecnie.