Kartka z kalendarza: 45 lat temu zwodowano słynny żaglowiec „Pogoria”

Dodano: 24 sty 2025, 10:06

45 lat temu, 23 stycznia 1980 roku, w Stoczni Gdańskiej wówczas imienia Lenina zwodowano żaglowiec „Pogoria”. Projektantem tej pięknej jednostki był inż. Zygmunt Choreń, a zamawiającym Telewizja Polska, a dokładniej – Komitet do spraw Radia i Telewizji, zwany w skrócie Radiokomitetem.
Była to instytucja, która aż do roku 1993 zajmowała się kontrolą i organizacją pracy państwowych stacji radiowych i telewizyjnych. Pierwszym przewodniczącym Radiokomitetu był generał Ludowego Wojska Polskiego, Budowniczy Polski Ludowej, Włodzimierz Sokorski. Ostatnim szefem tej niesławnej instytucji był Zbigniew Romaszewski. Przed nim funkcję tę sprawował między innymi rzecznik rządów z czasów stanu wojennego, Jerzy Urban.
Budowę żaglowca rozpoczęto w Stoczni Gdańskiej imienia Lenina w roku 1979. Wodowanie odbyło się 23 stycznia 1980 roku. Chrzest jednostki, na którym obecni byli między innymi: żeglarze Krzysztof Baranowski i Krystyna Chojnowska-Liskiewicz, dyrektor Stoczni Gdańskiej Klemens Gniech i sekretarz Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Gdańsku, Tadeusz Fiszbach, odbył się w Dzień Dziecka – w niedzielę 1 czerwca 1980 roku. Matką chrzestną żaglowca została przodownica pracy z Huty Katowice – Danuta Długołęcka.

Dokładnie miesiąc później – 1 lipca 1980 roku wybuchła tzw. lipcowa fala strajków, w której uczestniczyło kilka tysięcy pracowników z prawie 200 zakładów pracy. Ludzie protestowali przeciwko podwyżkom cen mięsa. Wkrótce rozpoczął się Polski Sierpień’80.
Od chwili rozpoczęcia projektu „Pogoria” wzbudzała wiele emocji. Plotkowano, że nie jest to jacht Telewizji, ale prywatna i bardzo kosztowna „zabawka” Szczepańskiego. Mówiono, że na pokładzie są złote klamki, a na ścianach wiszą oryginalne obrazy Malczewskiego i Kossaka. Oczywiście żadna z tych rewelacji nie była prawdą.
Pierwszym kapitanem został były kapitan „Iskry” kmdr Piotr Bigaj, który następnie oddał dowództwo Krzysztofowi Baranowskiemu.
Na fali krytyki planowano sprzedaż jednostki. Przed taką decyzją „Pogorię” uratował długi rejs do Antarktyki. Żaglowiec przetransportował ludzi i sprzęt do Polskiej Stacji Antarktycznej im. Henryka Arctowskiego na Wyspie Króla Jerzego za kilkakrotnie niższą cenę od płaconej przez PAN armatorom statków towarowych, obsługujących stację. Miało to udowodnić „gospodarczą” przydatność „Pogorii”. Jednostka okazała się bezpieczna, szybka i dzielna.
W roku 1983 kapitan Krzysztof Baranowski zainicjował stworzenie na żaglowcu „Szkoły pod żaglami”. Trzydziestu uczniów liceum uczestniczyło w rejsie, podczas którego realizowany był normalny program nauczania szkoły średniej.

Podczas rejsu żaglowiec zawijał do portów, zabierając chętnych w krótkie rejsy i w ten sposób zarabiając na siebie czarterami.
Sukces koncepcji „Szkoły pod Żaglami” sprawił, że pomysłem zainteresowali się Kanadyjczycy, którzy w 1985 roku zorganizowali na pokładzie „Pogorii” własną szkołę „Class Afloat”.
W następnych latach żaglowiec był kilkakrotnie dzierżawiony przez Kanadyjczyków, zarabiając w ten sposób na swoje utrzymanie.
Kolejnym przedsięwzięciem była wyprawa zorganizowana w latach 1988–1989 w formie szkoły z młodzieżą z Polski, USA i ZSRR. „Pogoria” pokonała wówczas trasę dookoła Przylądka Horn. Od roku 2021 armatorem słynnego żaglowca jest Pomorski Związek Żeglarski.

„Pogoria” podstawowe dane techniczne:
Typ ożaglowania – barkentyna
Powierzchnia całkowita 830,0 m2
Długość całkowita żaglowca z bukszprytem – 47 m
Wysokość masztów – 32,8 m
Szerokość – 8,0 m
Zanurzenie – 3,65 m
Pojemność – 290,56 GT