„Przylądek Pomerania” – projekt nowego portu w Świnoujściu

Dodano: 05 lis 2025, 19:51

Na specjalnie zwołanej konferencji prasowej w szczecińskim porcie zaprezentowano szczegóły budowy nowego głębokowodnego portu w Świnoujściu, czyli projektu znanego dziś jako „Przylądek Pomerania”. To największy projekt infrastrukturalny realizowany w ponad siedemdziesięcioletniej historii Zarządu Morskich Portów Szczecin i Świnoujście S.A.
W początkowych założeniach nowa inwestycja określana była jako budowa głębokowodnego terminala kontenerowego. Dziś wiadomo już, że terminal kontenerowy będzie częścią zupełnie nowego portu, który za kilka lat powstanie w Świnoujściu.
W ramach projektu zalądowiona zostanie część morza, dzięki czemu obszar Polski zwiększy się o 186 hektarów. 70 hektarów nowego lądu zajmie terminal kontenerowy z nabrzeżem o długości około 1300 metrów, co pozwoli na jednoczesną obsługę trzech statków: dwóch o długości po około 400 metrów i jednego o długości 250 metrów.
Realna operacyjna zdolność przeładunkowa nowego terminala powinna wynieść 1,5 mln TEU.
Pozostała część zalądowionej powierzchni będzie przeznaczona pod działalność portową, zagospodarowywaną zgodnie z potrzebami kontrahentów.

Koncepcja nie jest nowa

Pomysł budowy terminala kontenerowego w Świnoujściu pojawił się w planach ZMPSiŚ wiele lat temu. W ówczesnych warunkach polityczno – gospodarczych wiele czynników wskazywało na to, że inwestycja nie będzie opłacalna. Po zmianie sytuacji geopolitycznej, oddaniu do użytkowania drogi S-3 na całej długości oraz planowanym remoncie magistrali kolejowej CE-59 sytuacja zmieniła się diametralnie.
Wcześniej, w lipcu 2023 roku, wybrany wówczas przez PIS zarząd spółki podpisał z konsorcjum, w skład którego wchodziły DEME CONCESSIONS N.V. i QTERMINALS W.L.L. umowę na 30-letnią dzierżawę terenów, zlokalizowanych w porcie zewnętrznym w Świnoujściu.
Umowa obejmowała finansowanie, budowę i eksploatację głębokowodnego terminala kontenerowego.
Inwestycja miała być realizowana w dwóch etapach. Po zakończeniu pierwszego etapu możliwa miała być obsługa 1 mln TEU rocznie. Docelowo – po zrealizowaniu całego projektu – przeładunki terminala wynosić miały do 2 mln TEU rocznie. Zgodnie z założeniami, po zakończeniu inwestycji możliwa miała być jednoczesna obsługa dwóch jednostek – jednej o długości 400 m i drugiego statku o długości 200 m. Inwestycja miała kosztować 7 mld zł, a jej zakończenie przewidywano na rok 2028.
W kwietniu ubiegłego roku wojewoda zachodniopomorski wydał decyzję lokalizacyjną dla budowy terminala kontenerowego w Świnoujściu. Od decyzji wojewody odwołali się samorządowcy ze Świnoujścia, którzy uważali, że nowy terminal wpłynie negatywnie na funkcjonowanie miasta.

– Całkowicie zapomniano, że ta inwestycja powstaje w Świnoujściu i to mieszkańcy miasta są najważniejsi, a nie prywatny interes inwestora – mówił wówczas Roman Kucierski, zastępca prezydenta Świnoujścia do spraw społecznych.
Zastrzeżenia władz Świnoujścia uznano za bezpodstawne i w sierpniu 2024 roku wydana została ostateczna decyzja lokalizacyjna dla nowego terminala. Chęć porozumienia z mieszkańcami deklarował wówczas prezes ZMPSiŚ, Jarosław Siergiej.
– W Świnoujściu jesteśmy sąsiadem i chcemy być postrzegani jako dobry sąsiad. Zarząd spółki wsłuchuje się w głosy mieszkańców Świnoujścia i staramy się robić wszystko, aby wspólnie wyjaśniać i rozwiązywać problemy – mówił wówczas na spotkaniu z dziennikarzami Jarosław Siergiej.

Terminal bez podstaw ekonomicznych

Jak ujawnili dziennikarzom uczestnicy konferencji, w dokumentach Zarządu Morskich Portów Szczecin i Świnoujście SA nie znaleziono analiz ekonomicznych, potwierdzających opłacalność inwestycji. Jak się okazało, problemów wymagających rozwiązania było znacznie więcej.
Według zapisów poprzedniego projektu, głębokość toru podejściowego do terminala miała wynosić 17 metrów, ale już głębokość basenów portowych zaprojektowano na 14,5 m. Gdyby przyjąć taką koncepcję, do nowego portu nie mogłyby wchodzić największe kontenerowce, wpływające na Bałtyk.

– Zostawiona przez naszych poprzedników decyzja środowiskowa zakładała realizację terminala kontenerowego, do którego nie wpłynęłyby największe kontenerowce. Jak można budować tor podejściowy na 17 metrów, a baseny portowe na 14,5 metra? Ta inwestycja przypominałaby słynną stępkę bez promu czy przekop Mierzei Wiślanej, który kończył się kilometr przed portem – mówił sekretarz stanu w Ministerstwie Infrastruktury, Arkadiusz Marchewka.
Problemem były także tereny, na których miała być realizowana inwestycja. Do części działek, na których miał powstać terminal, ZMPSiŚ nie miał tytułu prawnego, co oznaczałoby, że nie może nimi w żaden sposób dysponować i nic na nich budować.
Dojazd do terminala kontenerowego zaprojektowano w sposób, który kolidował z przebiegiem magistrali gazowej, będącej częścią znajdującego się w pobliżu Terminala LNG.
Projekt był niedopracowany finansowo. Specjaliści z międzynarodowej firmy audytorskiej wyliczyli, że gdyby terminal powstał według opracowanej wcześniej koncepcji, zwrot z inwestycji wynosiłby 158 lat!

Co powstanie w Świnoujściu

O tym, co powstanie w Świnoujściu, mówił szczegółowo Krzysztof Sadowski, wiceprezes ds. infrastruktury w Zarządzie Morskich Portów Szczecin i Świnoujście SA.
– „Przylądek Pomerania” to najważniejsza inwestycja w historii naszej spółki. To 186 hektarów nowego lądu. Aby powstał „Przylądek Pomerania” potrzebujemy ponad 20 milionów ton piasku, aby zalądowić obszar 186 hektarów. Musimy pogłębić tor podjściowy, wybudować obrotnicę oraz basen portowy. Aby to zrealizować musimy wydobyć 19 milionów ton urobku. Powstanie terminal kontenerowy o łącznej długości nabrzeży wynoszącej ponad 1300 metrów, co pozwoli na jednoczesną obsługę trzech jednostek, z których dwie będą największymi statkami, jakie mogą wejść na Bałtyk o długości do 400 metrów, szerokości 50 metrów i zanurzeniu 15 metrów – mówił, opisując nową inwestycję, Krzysztof Sadowski.

Nowa inwestycja wymaga nowej infrastruktury. Na obszarze ponad 47 hektarów wybudowany zostanie zupełnie nowy układ kolejowo-drogowy.
Do terminala prowadzić będą dwa tory kolejowe o długości ponad 3 kilometrów. W samym terminalu powstanie bocznica kolejowa o długości 800 metrów. Bezkolizyjny wjazd do terminala zapewni nowy układ drogowy o długości 2 kilometrów, oddalony o 4 kilometry od Świnoujścia, co eliminuje ewentualną kongestię na drogach dojazdowych i wyjazdowych z miasta. Powstaną wyznaczone miejsca dla samochodów oczekujących na załadunek i wyładunek kontenerów.
Terminal ma być zeroemisyjny, a pracujące na nim urządzenia powinny być zasilane energią pochodzącą ze źródeł odnawialnych.

– Urząd Morski w Szczecinie w ramach realizacji swoich zadań zapewni infrastrukturę dostępową do nowego terminala w postaci nowego toru podejściowego. Pogłębimy 70 kilometrów toru wodnego do głębokości 17 metrów i zapewnimy jego szerokość, która wyniesie 500 metrów, tak, aby statki mogły bezpiecznie zawijać do nowego portu – mówił Wojciech Zdanowicz, dyrektor Urzędu Morskiego w Szczecinie.

Operator wycofał się z inwestycji

Zarząd Morskich Portów Szczecin i Świnoujście SA jest w stanie samodzielnie zrealizować inwestycję związaną z budową terminala kontenerowego w Świnoujściu. Zapisy umowy z konsorcjum DEME CONCESSIONS N.V. i QTERMINALS W.L.L przestały obowiązywać, ponieważ jeden z partnerów konsorcjum „przyjął postawę pasywną”, co de facto oznacza wycofanie się z inwestycji.
Konsorcjum miało dwa lata na zorganizowanie finansowania w wysokości 70% kosztów inwestycji. Niestety, nie było w stanie tego zrobić. Okazało się, że nie ma nawet 30 % własnego finansowania, co było jednym z warunków przystąpienia do inwestycji.
– Na dziś inwestycję realizujemy samodzielnie i jesteśmy do tego przygotowani zarówno organizacyjnie jak i finansowo – powiedział prezes Zarządu Morskich Portów Szczecin i Świnoujście SA, Jarosław Siergiej.
Koszt „Przylądka Pomerania” oszacowano na około 10 mld zł. Nowy terminal kontenerowy powinien rozpocząć działalność w roku 2029.